AI-gebruik in Nederland: cijfers, definities en keuzehulp voor 2026

Lees Nederlandse AI-cijfers met de juiste doelgroep en meetperiode. Een broncontrole met CBS-data en praktische vragen voor een eigen bedrijfsproef.

Artikel bijgewerkt: 7 september 20269 min leestijd5 toolsWerkwijze

AI-gebruik in Nederland: wat de cijfers wel en niet zeggen

Een percentage over AI-gebruik is pas bruikbaar als je weet wie er zijn geteld. Bedrijven, werknemers, marketeers en websitebezoeken zijn verschillende meeteenheden. Je kunt ze niet samenvoegen tot één Nederlandse adoptiegraad.

Dit overzicht is gecontroleerd op 7 september 2026. De cijfers hieronder gaan over 2025 en 2024, niet over een al afgerond onderzoeksjaar 2026. Ze zijn bedoeld om een zakelijke afweging beter te onderbouwen, niet om een aankoop noodzakelijk te laten lijken.

Een controleerbare bedrijfsmeting

Het CBS meldde op 12 december 2025 dat 17% van de onderzochte bedrijven met twee of meer werkzame personen AI gebruikte. In dezelfde reeks was dat 8% in 2023. De cijfers voor 2025 waren voorlopig. Binnen de groep die AI gebruikte, zette 35% het in voor marketing of verkoop. Dat laatste percentage heeft dus een andere noemer: AI-gebruikende bedrijven. CBS: gebruik van AI door bedrijven.

Meting	Uitkomst	Wat je erbij moet vermelden
AI-gebruik, bedrijven met minimaal twee werkzame personen	17% in 2025	Voorlopig cijfer; de onderzochte bedrijfspopulatie
Dezelfde reeks, eerder meetjaar	8% in 2023	Vergelijking binnen dezelfde publicatie
Marketing/verkoop als toepassing	35% in 2025	Alleen bedrijven die al AI gebruiken

Een oudere CBS-publicatie noemt 22,7% in 2024 voor bedrijven met tien of meer werkzame personen. Dat is geen bewijs van een daling naar 17%: de ondergrens en onderzochte populatie verschillen. Gebruik voor een trend bij voorkeur één vergelijkbare reeks. CBS: AI-monitor 2024.

Waarom een kop over 72% je niet genoeg vertelt

Een onderzoek onder marketeers kan een andere uitkomst hebben dan een onderzoek onder alle onderzochte bedrijfstakken. Ook maakt het uit of de vraag gaat over ooit geprobeerd, maandelijks gebruik, dagelijks gebruik of een vaste toepassing binnen het bedrijf.

Wie een cijfer in een presentatie wil gebruiken, controleert daarom vijf zaken:

De oorspronkelijke publicatie. Een verwijzing naar alleen een organisatienaam en jaartal is onvoldoende om de methode terug te vinden.
De deelnemers. Zijn het personen, vestigingen of bedrijven? Hoe zijn ze geselecteerd?
De precieze vraag. Telt een eenmalige chatbotvraag mee, of gaat het om inzet in een bedrijfsproces?
De meetperiode. De publicatiedatum is niet automatisch het jaar waarin de gegevens zijn verzameld.
De vergelijking. Zijn definitie, steekproef en weging tussen de jaren gelijk gebleven?

Zonder die informatie nemen we geen percentage over als landelijk feit. Dat geldt ook voor cijfers over verborgen AI-gebruik, aantallen startups en het aandeel bedrijven dat een AI-beleid heeft. In dit overzicht geven we daarvoor geen vervangende schatting.

Bezoeken zijn geen gebruikers

Een verkeersschatting voor een AI-website meet iets anders dan unieke Nederlandse gebruikers. Eén persoon kan vaak terugkomen, meerdere apparaten gebruiken of via een app werken. Ook bezoeken van een organisatie zijn geen bewijs dat AI structureel in haar bedrijfsproces is ingevoerd.

Voor een besluit over medewerkers heb je een meting onder medewerkers nodig. Voor een investeringsbesluit in een proces heb je vooral gegevens uit dat proces nodig. Een populariteitscijfer kan aanleiding zijn om iets te onderzoeken; het bewijst geen rendement.

Van landelijke cijfers naar een bruikbare proef

Kies één taak die je nu al uitvoert, bijvoorbeeld een offerte voorbereiden of een rapport controleren. Noteer vooraf wat een goed resultaat inhoudt: welke informatie verplicht is, welke fouten onacceptabel zijn en wie het resultaat beoordeelt.

Vergelijk vervolgens dezelfde soort invoer met en zonder het hulpmiddel. Tel de tijd voor invoeren, controleren en herstellen mee. Een snel concept dat veel correcties vraagt, kan duurder uitvallen dan de bestaande werkwijze. Leg ook vast wanneer de tool informatie mist en moet stoppen.

Een eenvoudige registratie is voldoende:

Onderdeel	Zelf vastleggen
Taak en invoer	Wat moest af, met welke beschikbare informatie?
Uitkomst	Geaccepteerd, aangepast of onbruikbaar, met reden
Werkelijke inspanning	Voorbereiding, uitvoering, controle en herstel
Kosten	Abonnement, verbruik en extra beheer
Volgende beslissing	Behouden, aanpassen of stoppen

Dit is een voorgestelde proefopzet, geen door ons uitgevoerd bedrijfsbenchmark. De landelijke cijfers beschrijven gebruik. Jouw eigen resultaten bepalen of een toepassing zinvol is.

Veelgestelde vragen

Gebruikt 17% van alle Nederlanders AI? Nee. Het genoemde CBS-cijfer gaat over onderzochte bedrijven met minstens twee werkzame personen in 2025, niet over inwoners of werknemers.

Is 2026 in de titel hetzelfde als het meetjaar? Nee. Dit is een keuzehulp die in 2026 is gecontroleerd en duidelijk gedateerde eerdere metingen gebruikt. Een volledig vergelijkbare landelijke 2026-uitkomst wordt hier niet vastgesteld.

Bewijst een stijgend gebruik dat ik achterloop? Nee. Gebruik zegt nog niets over kwaliteit, kosten of passendheid voor jouw taak. Begin met een probleem dat je kunt omschrijven en een resultaat dat je kunt controleren.

Aanbieders en samenvatting

De prijzen en oordelen hieronder horen bij de artikeldatum. Controleer de actuele voorwaarden bij de aanbieder. Deze vergelijking geeft geen numerieke scores.